كند و به او چيزى بدهد . « 1 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه مردى از اصحاب به آن حضرت گفت كه : بعضى از ما را گاه هست كه تنگى يا شدّتى مىرسد . پس او را مىطلبند به آن كه بنايى از براىِ ايشان بگذارد يا نهرى بكَنَد يا كار زراعت بكند . پس در اين باب ، چه مىفرماييد ؟ حضرت فرمود كه : دوست نمىدارم كه يك گِرِه از براى ايشان بزنم يا سرِ خيك يا « 2 » كيسه‌اى از براى ايشان ببندم و اگرچه مدينه را و آنچه در آن هست ، به من دهند . و دوست نمىدارم كه به يك مدّ قلم ، مددِ ايشان كنم . به درستى كه مددكارانِ ظالمان ، روز قيامت ، در سراپرده‌اى از آتش خواهند بود تا وقتى كه خداى تعالى ، ميانهء بندگان خود ، حكم كند . « 3 » و از محمّد بن عذافر روايت كرده از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه به [ پدرش ] عذافر فرمود كه : يا عذافر ! به من خبر رسيده كه تو معامله مىكنى با ابو ايّوب و ربيع . پس حال تو چون خواهد بود در آن وقتى كه اعوان ظَلَمه را ندا كنند ؟ پس پدرم محزون و مغموم شد . پس آن حضرت ، چون ديد تألّم او را ، فرمود كه : اى عذافر ! به درستى كه نترسانيدم تو را ، مگر به آنچه خداى - عزَّ و جلَّ - مرا ترسانيده . پس پدرم هميشه مغموم و محزوم بود تا وقتى كه مُرد . « 4 » و از اين دو حديث ، ظاهر مىشود كه به جهت ظَلَمه كار كردن و معامله با ايشان نمودن ، از جملهء معاونت ظَلَمه است . و شيخ طوسى رحمه الله از يونس بن يعقوب روايت كرده كه گفت : حضرت امام صادق عليه السلام به من فرمود كه : اعانت مكن ايشان را در ساختن مسجد . « 5 » و آنچه بعضى از فقها ذكر كرده‌اند كه حرمت اعانت ظَلَمه ، مخصوص به كارهاى حرام است ، به حَسَب ظاهر ، وجهى ندارد و حديث يونس بن يعقوب ، اگرچه ممكن است كه مخصوص بنى اميّه و امثال ايشان باشد ؛ امّا احاديث سابقه و غير آنها همهء ظَلَمه را شامل است . و اخبار در مذمّت مطلق ميل به ظَلَمه و انتفاع از ايشان و فروتنى نمودن از جهت طمعْ پيش ايشان و بودن در ميان ايشان ، بسيار وارد شده . و از آن جمله ، كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : بر خداى - عزَّ و جلَّ - لازم است كه شما را با آن جماعتى محشور سازد كه از دنياى ايشان ،

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 5 ، ص 108 و 109 ، ح 12 . ( 2 ) . ب : + « سر » . ( 3 ) . همان ، ص 107 ، ح 7 . ( 4 ) . همان ، ص 105 ، ح 1 . ( 5 ) . تهذيب الأحكام ، ج 6 ، ص 338 ، ح 941 .